Türkiye ekonomisinin temelini ve toplam işletmelerin yüzde 99'unu oluşturan Küçük ve Orta Boy İşletmelerin (KOBİ) banka kredilerinden aldıkları pay hızla artıyor. KOBİ'lerin 2001 krizi sonrasında yüzde 3-5 düzeyinde olan banka kredilerden aldıkları pay, geçen yıl sonu itibariyle yüzde 25'lere yaklaştı. Hatta bazı bankaların KOBİ'lere kullandırdıkları kredilerin toplam kredilerine oranı yüzde 30-40'lara kadar çıktı. Bankacılık sektörünün KOBİ'lere kullandırdığı kredilerin önemli oranda artığına dikkat çeken Garanti Bankası Genel Müdür Yardımcısı Nafiz Karadere, bankaların bu konuda yahacak daha çok şeyi olduğunu söyledi. Gelişmiş ülkelerde KOBİ'lere kullandırılan kredilerin toplam krediler içerisindeki payının yüzde 45'leri aştığına dikkat çeken Karadere, Türkiye'de de KOBİ bankacılığının moda haline geldiğinin altını çizdi. Karadere, "Son yıllarda holdinglere çok büyük krediler verdik, diğer taraftan bireysel krediler hızla arttı. Böyle bir ortamda KOBİ'lerin aldığı payın ciddi oranda artması çok önemli" dedi.

Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı

(KOSGEB) Başkanı Vekili Bayram Mecit, KOBİ'lerin toplam kredilerden aldıkları payın yüzde 25'lere ulaştığını belirterek, bunun da ekonominin iyi gittiğinin temel göstergelirinden birisi olduğunu söyledi. KOBİ'lerin sorunlarının çözülmeye başlamasıyla birlikte, kapasite kullanımının yükseldiğini, üretim miktarlarında artışın başladığını, bunun da kredilere yansıdığını vurgulayan Mecit, "KOBİ gerçeği net bir şekilde gündeme oturmaya başladı. Bankalar, devleti fonlamaktan vazgeçip müşteri bulma arayışına yönelince KOBİ'leri farketmeye başladılar" dedi. Gelişmiş ülkelerde KOBİ'lere kullandırılan kredilerin toplam krediler içerisindeki payının yüzde 45-50'ler civarında olduğunu hatırlatan Mecit, Türkiye'de KOBİ'lerin kredilerden aldıkları payın yükselmesinin problemlerin çözülmeye odaklı gittiği, istikrara kavuştuğunun bir göstergesi olduğunun altını çizdi.  

2 milyon KOBİ var

18 Kasım 2005 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren tebliğe göre, 25 milyon YTL ciro ve 250 çalışanın altında bulunan tüm işletmeler KOBİ olarak sayılıyor. KOSGEB'in bu tanıma göre tahmini Türkiye'de 1 milyon 800 bin civarında KOBİ olduğu yönünde, ancak başka kaynaklar bu rakamın 3 milyon civarında olduğunu ileri sürüyor. KOSGEB verilerine göre, bu işletmeler, ekonominin yüzde 99,8'ini oluşturuyor. KOBİ'lerin istihdamdan aldıkları pay yüzde 76,7, yatırımdan aldıkları pay yüzde 56,5, yarattıkları katma değer yüzde 38, direk ihracatta aldıkları pay ise yüzde 10 civarında.

2001 yılında yaşanan şubat krizine kadar olan dönemde yoğunluklu olarak kamuyu fonlayan bankalar, kamunun borçlanma ihtiyacının azalmasına paralel olarak bireyler ve reel sektöre ayırdıkları kaynağı artırdı. Büyük ticari kredilerin yanı sıra risklerini yaymak isteyen bankalar KOBİ'leri keşfetti. Bankalar özellikle son bir iki yılda kredi talebi olan 3 milyona yakın müşteriyi yakalamak için KOBİ'lere yönelik destek kredileri sunma yarışını hızlandırdı. Türkiye'nin 2005 yılından itibaren net bir KOBİ tanımı olmasına rağmen bankaların henüz ortak bir tanımı kabul etmiş değil. Her banka farklı bir KOBİ tanımı yaptığı için sektörde derinlikli bir analiz yapmak mümkün olamıyor.

Garanti'de hedef AB düzeyi

Garanti Bankası, geçen yıl bu işletmelere toplam 5.5 milyar YTL kredi kullandırdı. Garanti Bankası'nda ticari krediler içerisinde KOBİ'lere verilen kredilerin payı yüzde 30, toplam krediler içerisindeki payı ise yüzde 23,5'e yükseldi. Garanti Bankası önümüzdeki 3 yıl içerisinde Avrupa veya ABD'de olduğu gibi KOBİ'lerin toplam krediler içerisinde aldığı payı yüzde 45'lere çıkarmayı hedefliyor.

Cirosu 30 milyon dolardan küçük olan işletmeleri KOBİ kapsamında değerlendiren Akbank, bu işletmelere 2006 yılında 11 milyar 253 milyon YTL kredi kullandırdı. Akbank'tan yapılan açıklamada, KOBİ kredilerinin Akbank'ın toplam kredileri içerisindeki payının yüzde 40'a, toplam aktifler içerisindeki payının ise yüzde 20'lere ulaştığı belirtildi.

Aktif anlamda Türkiye'nin en büyük bankası olan İş Bankası, geçen yıl sonu itibariyle KOBİ'lere 10 milyar 250 milyon YTL kredi kullandırdı. İş Bankası'ndan yapılan açıklamada, KOBİ kredilerinin İş Bankası toplam kredileri içerisindeki payının yüzde 36 olduğu belirtildi. İş Bankası'nın KOBİ'lere kullandırdığı kredilerin banka aktiflerine oranı ise yüzde 14'lere ulaştı.

Yıllık 6 milyon cirosu olan ve ağırlıkta; imalat, ticaret, inşaat, tahhüt ve tarım ana sektörlerinde faaliyet gösteren firmaları hedef alan Finansbank da, geçen yıl KOBİ'lere 3.1 milyar YTL kredi kullandırdığını açıkladı. Geçen yıl İşletme Bankacılığı kredilerinin Finansbank toplam kredilerine oranı yüzde 21, toplam aktiflere içindeki payı ise 13 olduğu belirtildi. Finansbank, bu yıl sonunda KOBİ'lere kullandıracakları kredilerin toplam krediler içerisinde payını ise yüzde 30'a çıkarmayı hedefliyor.

İşletme bankacılığı bölümünü 2005 yılında kuran ve 10 milyon YTL yıllık cironun altındaki işletmeleri KOBİ olarak tanımlayan HSBC de, 1.5 yıllık süreçte KOBİ'lere 400 milyon dolar kredi kullandırdı. 75 bin KOBİ müşterisi bulunan HSBC, 2010 yılında 300 bin KOBİ'ye, 2.5 milyar dolar kaynak aktarmayı planlıyor.  

Kuruluş amaçlarından bir tanesi KOBİ'leri desteklemek olan Halk Bankası, geçen yıl KOBİ'lere kullandırdığı kredi miktarı bir önceki yıla göre yüzde 68,6 artışla 6 milyar 228 milyon YTL'ye ulaştı. Halk Bankası'nın geçen yıl sonu itibariyle kullandırdığı KOBİ kredilerinin toplam krediler içerisindeki payı yüzde 54,6 olurken, toplam aktifler içerisindeki payı ise yüzde 18,1'e çıktı.   

Banka	kredi miktarı	toplam kredilere oranı	aktife oranı
Akbank	11.253	40	20
İş Bankası	10.250	36	14
Halkbank	6.228	54,6	18,1
Garanti Bankası	5.500	23,5
Finansbank	3.100	21	13
HSBC	400
Yapı Kredi Bankası		20

KOBİ'lerin Türkiye ekonomisindeki yeri
Ekonomiden aldıkları pay	99.8
İstihdamdan aldıkları pay	76.7
Yatırımdan aldıkları pay	56.5
Yarattıkları katma değer	38
Direk ihracatta aldıkları pay	10
Kredilerden aldıkları pay	25

Yapı Kredi yüzde 50 büyüme hedefliyor

Yapı Kredi Bankası, KOBİ'leri yıllık cirosu 0-250 bin dolar olanlara mikro işletmeler, 250 bin-3 milyon dolar olanlara küçük işletmeler, 3 milyon dolar ve üstüne orta büyüklükte işletmeler diye tanımlıyor. Yapı Kredi Bankası'nda KOBİ kredilerinin toplam krediler içerisinde geçen yıl sonu itibariyle aldığı pay yüzde 20'ye ulaştı. Banka bu yıl kredi hacminde yüzde 50'lik bir büyüme hedefliyor.