Hükümet, ipotekli finansman sistemi olan "mortgage" yasası için kolları sıvadı. Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener, mortgage yasasının, gelecek perşembe günü TBMM gündemine geleceğini söyledi. Düzenlemenin uzun tartışmalardan sonra hazırlandığını, TBMM'de de hem alt komisyon hem de ihtisas komisyonunda ele alındığını anımsatan Şener, "Ama hükümeti temsil eden bir bakan olarak belki bir-iki noktada küçük değişiklikler olabilir diye düşünüyorum" dedi. Mortgage sisteminin yeni bir finansman modeli olduğunu kaydeden Şener, verilen krediyle satın alınacak gayrimenkul ile konutlar üzerinde ipotek konulacağını, bu ipoteklere dayalı olarak menkul kıymetleştirme yapılacağını ve bu menkul kıymetlerin borsada işlem göreceğini anlattı.

Riskli olmayan finansman

Şener, NTV yayınında yaptığı açıklamada, bankaların mevcut sistemde verdikleri konut kredisini, topladıkları mevduattan ve yurtdışından kredi almaya dayanan sendikasyondan finansa ettiklerini belirtti. Sendikasyon kredilerinde de döviz riski bulunduğunu vurgulayan Şener, "Bu iki bağlantıda da, konut kredilerindeki faiz oranlarının, bu riskler de göz önüne alan bankalar tarafından yüksek belirlenmesi durumu ortaya çıkıyor. Ama mortgage sistemi devreye girdiğinde bankalar kredi verdikleri, üzerine ipotek koydukları konutları, menkul kıymetleştirmek suretiyle, borsada işleme sokup, bunu borsa yoluyla finanse edecekleri için riski olmayan ve daha düşük maliyetli finansman sağlayacaklar. Bu da faiz oranlarını düşürecektir" dedi. Şener, bu nedenlerle, mevcut faiz oranlarının mortgage ile ilgili bir düzenleme yapılmasına engel olmadığını, tersine piyasaya da olumlu etki yapacağını ifade etti.

Bu arada ipoteğe dayalı uzun vadeli konut kredisi kullanılmasına ilişkin yasa tasarısı vatandaştan çok şirketlere kolaylık getiriyor. Banka ile sözleşmenin değişken faiz olarak belirlenmesi durumunda, ödemelerde yaygın olarak kullanılan endeks baz alınacak. Bankalar, sigorta şirketleri, emeklilik şirketleri, ipotek finansmanı kuruluşları sermayelerini artırdıkları sırada çıkardıkları hisse senetlerinden elde ettikleri gelirleri, banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaf tutuluyor.

Faizler korkutuyor

Tasarıya göre, faiz oranının sabit belirlenmesi durumunda sözleşmede her iki tarafın rızası dışında değiştirilmeyecek. Ancak, değişken faizli kredi kullanımında piyasa koşullarına göre kredi faizi yükselecek. Tasarıda, “Faizin değişken olarak belirlenmesi durumunda sözleşmede belirlenen oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek azami geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede belirtilecek genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan endeks baz alınarak değiştirilebilecek” deniliyor. Bu amaçla kullanılacak referans faizler ve endeksleri, Merkez Bankası’nın tüketicilerin bilgilendirme yöntemlerine ilişkin esaslarına göre ilgili bakanlık tarafından belirlenecek. Borçlunun temerrüde düşmesi durumunda konut finansmanı kuruluşu borçluya 5 iş günü içinde bildirimde bulunmakla yükümlü olacak. Kredi kuruluşu, geri ödeme olmaması durumunda, birbirini izleyen en az iki ödemede temerrüde düşme halinde kullanılabilecek. Borçluya ve teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ödenmesi istenmeyecek.

Sözleşmede, kredi tutarı, finansal kiralama sözleşmeleri için toplam kira bedeli, ipotek tesis edilen konuta ilişkin bilgiler, yıllık faiz oranı, değişken faiz ödemeli olan sözleşmelerde baz alınacak endeks gibi bilgiler yer alacak. Ayrıca, ödeme planı, istenecek teminatlar, temerrüde düşülmesi durumunda kredi sözleşmeleri için akdi faiz oranının yüzde 30 fazlasını geçmeyecek şekilde gecikme faizi ve varsa konuta ait sigorta bilgileri bulunacak.