2006-09-16 00:12:36 - Faiz gelirlerinden kesilecek yüzde 10'luk stopajın kâr-zarar mahsubunda bir dönemi ikiye ayırmaktan vazgeçildi. Bir önceki dönemin mahsubunu, bir sonraki dönemde yapabilme olanağı tanındı.
Yerliler için yüzde 10'a indirilen faiz gelirlerinden kesilecek stopajın uygulamasında değişikliğe gidildi. Bankacılarla geçen haftalarda Antalya’da toplantı yapan Maliye, gelen şikayetler üzerine kâr-zarar mahsubunda bir dönemi, oran açısından ikiye ayırmaktan vazgeçti. Daha basit bir yöntem getirilerek; bir önceki dönemin mahsubunu, bir sonraki dönemde yapabilme olanağı tanındı. Yani yüzde 15'lik oranın geçerli olduğu 23 Temmuz'dan önceki bir mahsup, 23 Temmuz'dan sonra yapılıyorsa yeni orandan; başka bir deyişle
yüzde 10'dan yapılabilecek. Ancak bu yöntemin de vergi adaletini bozduğu eleştirileri yöneltiliyor.
Hükümet, 1 Ocak 2006 tarihinde uygulamaya giren yüzde 15'lik stopaj uygulamasını mayıs ve haziran aylarındaki dalgalanmanın ardından yabancılar için sıfıra, yerliler için de yüzde 10'a indirdi. Yerli yatırımcılar için yüzde 10'luk oran Bakanlar Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı 23 Temmuz 2006 tarihinden itibaren geçerli oldu. Ancak temmuz-ağustos-eylül dönemlerini kapsayan bu 3 aylık dönemde bunun nasıl uygulanacağı, kâr-zarar mahsubunun nasıl yapılacağı tartışma konusu oldu.
Bunun için bir süre önce 258 seri nolu gelir vergisi tebliğ taslağı hazırlandı. Bu taslakta; söz konusu 3 aylık dönem ikiye ayrıldı. 23 Temmuz tarihinden önce elde edilen kâr ve zararın bu dönem içinde yüzde 15'ten mahsup edilmesi, 23 Temmuz'dan sonra da yüzde 10'dan mansup edilmesi gerektiği ortaya konuldu. Ancak piyasadan bu uygulama için yeni bir bilgisayar yazılımının gerekli olduğu ve uygulamanın zor olacağı eleştirileri geldi.
Tebliğ taslağı değiştirildi
Piyasadan gelen görüşler etrafında düzenleme tekrar gözden geçirildi ve tebliğ taslağı değiştirildi. Tebliğ taslağının son halinde, "Bakanlar Kurulu kararı gereğince 23 Temmuz 2006 tarihinden önce gerçekleşen işlemler yüzde 15, bu tarihten itibaren gerçekleşen işlemler ise yüzde 10 oranında tevkifata tabi tutulacaktır. 3 aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerde Bakanlar Kurulu kararının yayımlandığı tarih olan 23 Temmuz 2006 öncesi ve sonrası dönemlerde geçerli olan tevkifat oranı uygulanarak vergi hesaplanacaktır. Alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması şartıyla zarar mahsubu mümkün olup, tevkifat işlem tarihindeki bilgiler esas alınarak yapılacaktır" denildi. Daha önceki tebliğde ise "Alım satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı türden olması şartıyla, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemler Bakanlar Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23.07.2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmek suretiyle zarar mahsubu yapılacaktır. Mahsup sonrası kalan tutara, ilgili olduğu dönem kazancına ilişkin tevkifat oranı uygulanarak hesaplanacaktır" deniliyordu.
Piyasa aynı orandan mahsup istiyor
Piyasa uzmanları ise bu değişikliğin kendileri tarafından istendiğini, Maliye'nin de basit yöntemi seçtiğini ancak bazı eksik yönlerin kaldığını dile getirdiler. Uzmanlar, bu yöntem değişikliği ile 23 Temmuz'dan önce 100 YTL zarar eden bir yatırımcı için vergi karşılığının eksi 15 YTL olacağını, 23 Temmuz'dan sonra 100 YTL kâr elde ederse vergi karşılığının 10 YTL olacağını ve 5 YTL'nin zarar bakiyesi olarak kaldığını, yani mahsup edilecek bir vergi gibi 5 YTL'nin durduğunu anlatarak, aslında dönemin bir bütün olarak değerlendirilerek "matrah" üzerinden mahsubun yapılması gerektiğini söylediler. Bu yeni yöntemin aslında basit ama vergi adaletine uygun olmadığının altını çizen uzmanlar, 23 Temmuz'dan önce oluşan kârın, bu tarihten sonra oluşan zarardan yine aynı orandan yani yüzde 15'den mahsup edilmesi gerektiğini söylediler.
Hesaplama nasıl yapılacak?
Yeni değişiklikten sonra Bay A'nın X Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kâr ve zarar (YTL olarak) aşağıdaki gibi olacak:
|
|
10.07.2006 |
15.07.2006 |
25.07.2006 |
28.07.2006 |
|
Açıklama |
Kâr |
Zarar |
Zarar |
Kâr |
|
Tevkifat matrahı |
100 |
-20 |
-70 |
60 |
|
Kümülatif matrah |
100 |
80 |
10 |
70 |
|
Tevkifat oranı(%) |
15 |
15 |
10 |
10 |
|
Vergi |
15 |
-3 |
-7 |
6 |
|
Kümülatif vergi |
15 |
12 |
5 |
11 |
* Sonuç itibariyle Bay A, ödeyeceği vergi 11 YTL.