Mayıs ayında global likiditenin faiz artırım süreci nedeniyle Türkiye'nin de yer aldığı gelişmekte olan ülkelerden, ABD, Japonya gibi gelişmiş ülkelere çekilmesinin piyasalarda yarattığı dalgalanma bankaları da vurdu. Yabancı yatırımcıların mayıs ayında Türkiye'den hızlı bir çıkış trendine girmesiyle dolar kurunda yaşanan sert yükseliş, bankaların kambiyo işlemleri zararının patlamasına neden oldu. Söz konusu patlama faiz gelirlerindeki artışa rağmen, toplam kârlılıkta ise ilk çeyreğa göre düşüş meydana getirdi. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) işlem gören 14 bankanın ilk çeyrekte 36 milyon YTL'yi aşan kambiyo kârları, 30 Haziran itibariyle 2 milyar YTL'nin üzerinde bir zarara döndü. Bankaların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46,9 artırak 3.1 milyar YTL'ye çıkardıkları toplam kârlılıklarında ise 2006'nın ilk üç ayına göre yüzde 19'luk azalma yaşandı. Kambiyo işlemlerinde 478 milyon YTL'yi aşkın zararla Garanti Bankası başı çekerken, İş Bankası'nın döviz işlemleri nedeniyle oluşan zararı ise 301 milyon YTL'nin üzerinde gerçekleşti.

Faizde gider de gelir de arttı

175 milyar 452 milyon YTL ile bankacılık sistemindeki toplam mevduatın yüzde 60'ına, 144 milyar 464 milyon YTL ile de toplam kredilerin yüzde 72'isine sahip olan 14 bankanın ilk yarı kârlılıkları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46,9 arttı. Ancak 2005'in ilk yarısında 268.9 milyon YTL, bu yılın ilk çeyreğinde ise 36 milyon YTL olan kambiyo işlemleri kârları, 30 Haziran itibariyle 2 milyar YTL zarara dönerken, bankaların kârlılıkları da 2006'nın üç aylık dönemine göre yüzde 18,9 gerileme kaydetti.

Bankaların geçen yılın aynı dönemine oranla toplam kârlılıklarında elde ettikleri yüzde 46,9'luk artış ise faiz gelirlerinde yaşanan yükselişten kaynaklandı. Faiz gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27, ilk çeyreğe göre de yüzde 11,2 artan bankalar, bu kalemde aslan payını ise kredi faizlerinden sağladı. Bankaların haziran sonu itibariyle 9.3 milyar YTL'yi aşan kredilerden sağlanan faiz gelirleri, ilk çeyreğe göre yüzde 15, 2005 Haziran'a göre ise yüzde 33,7 arttı. Ancak yine mayıs ayında faiz oranlarında yaşanan yükseliş bankaların bu kalemdeki giderlerini de artırdı. Faiz giderleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 47,3, ilk çeyreğe göre ise yüzde 12,9 artan bankaların komisyon gelirleri ise 2005'in ilk yarısına göre yüzde 29,7 artarak 2.3 milyar YTL'yi aştı.

Garanti'nin kaybı büyük

Kambiyo işlemlerinde en büyük depremi Garanti Bankası yaşadı. Geçen yılın  altıncı ayı sonu itibariyle 71.9 milyon YTL kambiyo kârı elde eden Garanti Bankası, 2006'nın aynı döneminde 478 milyon YTL'den fazla zarar etti. Bu yılın ikinci yarısında net kârı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 oranında gerileyerek 63 milyon YTL'ye inen Denizbank da 2005'te 11.2 milyon YTL kâr elde ettiği kambiyo işlemlerinden 214 milyon YTL zarar etti. Haziran 2005 sonuna göre kârı yüzde 55 eriyerek 8.6 milyon YTL'ye inen Şekerbank ise geçen yıl 23 milyondan fazla kâr elde ettiği kambiyo işlemlerinden 29.2 milyon YTL zarar etti. Fortis'in 181 milyon YTL'yi aşkın zarar ettiği kambiyo işlemlerinden Akbank'ın zararı ise 120 milyon YTL'yi aştı. 70 milyar 135 milyon YTL aktif büyüklükle tarihinde ilk kez Ziraat Bankası'nı geride bırakan İş Bankası da dolar kurundaki yükselişten en fazla zarar edenler arasında. İş Bankası'nın haziran sonu itibariyle kambiyo işlemleri zararı 301 milyon YTL'yi aştı.

Krediler mevduattan hızlı arttı

Kambiyo zararındaki artışta çok ciddi olmasa da döviz pozisyon açıklarının etkili olduğunu ifade eden uzmanlar, kârlılığın ise kredilerden alınan faiz ile komisyon gelirlerinden sağlandığını belirttiler. Mevduatın krediler kadar hızlı artmadığını ve buradan oluşan makastan da yararlandıklarını kaydeden uzmanlar, bankaların yüzde 20'lere varan faizlerden de yararlanmak için bono pozisyonlarını artırdıklarını kaydettiler. Uzmanlara göre, faizlerde beklenen düşüş gerçekleşirse bu bankaların bilançolarına yılsonunda olumlu yansıyacak. İkinci çeyrekte de kredilerde ciddi bir daralma olmadığını ifade eden uzmanlar, dövize endeksli menkul kıymetlerin de etkisiyle kambiyo zararının, toplam kârlılık üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu ifade ettiler.

Bankaların kambiyo işlemleri (Bin YTL)