Asgari geçim indirimi

Daha önce büyük yatırımlar için öngörülen teşvik sisteminin bir benzerinin gelirler vergisi düzenlemesi içine de alınması planlanıyor. Yeni sistemle asgari geçim indirimi devreye sokulacak. Ücretlilerin fiş toplama zorunluluğu kalkacak. Bazı vergilerle kıdem tazminatı karşılıkları gider yazılabilecek.

Uysal: Taslak tartışılacak

Vergi Konseyi Başkanı Mustafa Uysal, yeni düzenleme taslağının 15 Ağustos'a kadar tamamlanıp taraflar arasında tartışmaya açılacağını söyledi.

Arıkan: İstisnalar daraltılsın

İstanbul Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası (İSMMMO) Başkanı Yahya Arıkan, mevzuattaki istisnaların daraltılması gerektiğini vurguladı.

Yabancıya sıfır stopaj davalık

CHP, yerli yatırımcıya yüzde 10 olarak uygulanan stopajın yabancı yatırımcılar için kaldırılmasını öngören kanunun iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

Kıdem tazminatı ve MTV gider yazılacak

. Özel işlem ve motorlu taşıtlar (MTV) vergileri gider yazılabilecek.

. İlgili fonlara ödenmiş kıdem tazminatı karşılıkları da gider sayılacak.

. Yıllara sari inşaat işlerinde yıllık beyan verilebilecek, tevkifat kalkacak.

. Satış tutarı kriteriyle köylü ve çiftçi birbirinden ayrılacak.

. Serbest meslek kazancı istisnaları üç yılın sonunda kalkacak.

. Sporcu transfer ücreti serbest meslek kazancı sayılacak, beyan edilecek.

. Ücretliye yıllık beyanname verip indirimlerden yararlanma imkanı tanınacak.

. Tüm mükellefler için de asgari geçim indirimi devreye girecek.

Villada oturup düşük

gelir beyan etmek yok

. Hizmet işletmeleri sektörel ortalamanın altında matrah bildiremeyecek.

. 'Vergi cennetleri' ile Türkiye'dekiler arasındaki eşitsizlik giderilecek.

. Yurtdışındaki şirketlerden elde edilen kâr payları vergiye tabi tutulacak.

. Hayat tarzı ile varlığına nazaran düşük beyanda bulunana asgari matrah takdir edilecek.

. Yanlış bilgi verme riski taşıyanların beyannameleri ön kontrole tabi olacak.

Vergi mevzuatında köklü değişiklik yapılması öngörülüyor. Bu kapsamda bugüne kadar ayrı ayrı kanunlar halinde yapılan kurumlar ve gelir vergisi tek kanunda birleştirilecek ve 7 gelir grubu, 3'e inecek. Böylece sermaye kazançları ayrı vergilendirilecek. Her grup için 'box' sistemi gelecek.

Vergi Konseyi tarafından hazırlanan ara rapora göre, daha önce büyük yatırımlar için öngörülen teşvik sisteminin benzerinin gelirler vergisi düzenlemesi içine de alınması planlanıyor. Yeni sistemde, asgari geçim indiriminin getirilmesi planlanıyor. Vergi Konseyi Başkanı Mustafa Uysal, çalışmaların devam ettiğini belirtirken, İMMMOB Başkanı Yahya Arıkan da, istisnaların daraltılması gerektiğine dikkat çekti.

Ücretlilerin için fiş toplama zorunluluğunun kaldırılmasını öngören sisteme göre, isteyen bağışlar gibi durumlar için yıllık beyan verebilecek. Vergi Konseyi'nin hazırladığı düzenleme konunun ilgili taraflarınca kabul görürse sporculara da beyan zorunluluğu gelecek. Kıdem tazminatı karşılıkları da gider olarak gösterilebilecek.

Kurumlar vergisinin ardından gelir vergisinin de yeniden yazımı için kolları sıvayan Vergi Konseyi, mevcut durum ile yeni kanunda yer verilmesi planlanan düzenlemelere ilişkin bir "ara rapor" taslağı hazırladı.

İki kanun birleşecek

Vergi Konseyi'nin hazırladığı rapora göre, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunları birleştirilecek. 7 gelir grubu, 3'e indirilirken, kendi arasında bölümler olacak. Buna göre, gerçek kişilerle ilgili bölümde, vergiye tabi kazanç ve iratlar 'çalışma, faaliyet ve sermaye gelirleri' olarak 3 kategoride toplanacak. Çalışma gelirleri ise ücret ve girişim gelirleri olarak ikiye ayrılacak. Girişim gelirleri ticari, sınai ve zırai kazançlar ile serbest meslek kazançlarından oluşacak. Sermaye gelirlerini ise menkul ve gayrı menkul sermaye iratları ile elden çıkarma kazançları meydana getirecek.

Yabancı ve yerli

Yeni düzenlemede Kurumlar Vergisi Yasası'na konulan vergi cennetleri maddesinin Gelir Vergisi Kanunu'nda da yer alması öngörülüyor. Yeni vergi düzeni ile yatırımcılar için 'eşit ve adaletli' sisteme geçilecek. Buna göre, kontrol edilen yabancı şirket ile ticari ve sınai mahiyette olmayan, yatırımlarını yurtdışında düşük vergi oranlı ülkelere yönlendiren mükellefler ile Türkiye'de yatırım yapanlar arasındaki vergi eşitsizliği giderilecek.

Bu çerçevede, belli şartlar altında yurtdışı şirketlerde en az yüzde 50 hisseye sahip olan gerçek kişilerin yurtdışından elde ettikleri kâr payları, fiilen dağıtılmasa bile, dağıtılmış kabul edilerek, Türkiye'de gelir vergisine tabi tutulacak.

Konutlar

Buradaki ölçütler, ikamet edilen konut veya ikinci konutun kira değeri, temizlikçi hariç evde eleman çalıştırılması, sahip olunan binek, deniz, hava taşıtı, binek veya yarış atı ile 450 cm3'den büyük motosiklet, özel kulüp üyelikleri ve turistik amaçlı yurtdışı seyahatler olarak belirlenecek.

Ön kontrollü beyanname, kasten veya hataen yanlış matrah beyan etme riski taşıyan mükelleflerin beyannamelerinin ön kontrol işlevi üstlenecek mercilerin değerlendirmesinden geçmesi suretiyle işletilecek.

Gider yazılacak harcamalar

İşletmelerin ticari kazançlardan indirilebileceği giderler arasına kıdem tazminatı da girecek. Buna göre, kıdem tazminatı karşılıklarının, bu iş için kurulan fonlara ödenmesi şartıyla bu miktarın gider olarak yazılmasına imkan tanınacak. Ancak bu düzenlemenin hükümetin kararından sonra netleşeceği belirtiliyor.

Yetkililer, yüklü kıdem tazminatları nedeniyle, söz konusu düzenlemenin bütçe gelirleri açısından sıkıntı yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, özel işlem vergisi ile binek otolarda MTV'lerin gider olarak yazılması konusunda mutabakat sağlandı.

Teşvik, sürecek

Esnaf muaflığı, PTT acentelerinde kazanç istisnası, eğitim ve öğretim işletmelerinde kazanç istisnası, sergi ve panayır istisnası olacak. Vergi Konseyi, daha önce Kurumlar Vergisi Kanunu'na giren ancak IMF'nin uyarıları üzerine çıkarılan büyük yatırımlara teşvik düzenlemesinin bir benzerini yine getirmeyi planlıyor. Buna göre, özel önem taşıdığı düşünülen sektörlerde veya bölgelerde gerçekleştirilecek olan, belli ihracat veya istihdam olanağı yaratacak yatırımlar için özel bir teşvikler devreye sokulacak.

Sporculara beyan geliyor

Ara rapor taslağında, serbest meslek kazancına ilişkin istisnaların 3 yıllık bir geçiş dönemi sonunda kaldırılması öngörüldü. Buna göre, serbest meslek faaliyeti ile uğraşanlar, fikri ve bedeni amortisman karşılığı olmak üzere hasılatlarının yüzde 10'una kadar götürü gider yazabilecek. Öte yandan sporcuların çok tartışacağı bir düzenlemenin de getirilmesi öngörülüyor.

Sporculara yapılan transfer ücretleri serbest meslek kazancı olarak değerlendirilecek. Bu durumda, ödemeler, bir yandan kulüplerce stopaja tabi tutulacak, diğer yandan da sporcular tarafından beyana konu edilecek.

Ücretlilerde fiş zorunluluğu kalkacak

Ücretler üzerinden stopaj uygulamasına devam ediliecek. İsteğe bağlı olarak ücretliler yıllık beyanname verebilecek. Böylece beyanname üzerinden yapılacak indirimlere imkan sağlanacak. Özel gider indirimi kaldırılacak ve sadece ücretlere mahsus bazı indirimler, beyan şartıyla devreye girecek. Bu çerçevede özel indirim ile aile ve çocuk indirimi uygulamaya konulacak. Tüm mükellefler için de asgari geçim indirimi planlanıyor. Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde daha önce yüzde 25 olan götürü gider oranı en az yüzde 30 olacak.

İşletme hesabı rejimi

Getirilmesi planlanan diğer düzenlemeler ise şöyle:

- Yıllara sari inşaat ve onarma işleri. Mükellefler, önceden vergi dairelerine bildirmek şartıyle, tespit edecekleri işleri, yıllık beyan esasında beyan edebilecek. Bu durumda, yıllık esasta beyan edilen işler için gelir vergisi tevkifatı kaldırılacak. Bu usulü seçmeyenler, yıllara sari inşaat ve onarma işinde kar veya zararı, asıl itibarıyle işin bittiği yıl kati olarak tespit edecek. Bu kazançların tamamı, işin bittiği yılın geliri sayılacak.

- Basit usulde vergileme terk edilecek. Bu rejime tabi mükellefler, işletme hesabı rejimine geçirilecek ve ayrı bir oto kontrol müessesesi ile desteklenecek.

- Zirai kazanç: Köylü ve çiftçi birbirinden ayrılacak. İşletme büyüklüğü ölçüsüne, satış tutarı ölçüsü de eklenecek. Böylece çiftçilerin gerçek usulde değil de, tevkifat usulunde vergilendirilebilmesi için hem işletme büyüklüğü, hem de satış tutarı ölçüsünü aşmaması gerekecek.

Çiftçilerin bağımsız olarak verdikleri hizmetler de, zirai faaliyet kapsamına alınacak.

- Elden çıkarma kazançlarında vergilenecek gelirin saptanmasında, kıymetlerin elde tutulma sürelerine göre uzun veya kısa dönem ayrımı devam edecek.

Ancak, kentsel rantların vergilenmesi hedefi çerçevesinde, taşınmazlar için mevcut kanunda olduğu gibi 4 yıllık elde tutma süresi yerine, belli bir süre sınırı öngörmeksizin, elde tutulan her yıl için satış kazancının yüzde 10'luk bölümü, vergi dışı bırakılacak.

Asli ikametgah olarak kullanılan bir konutun satışı halinde ise bir defaya mahsus olmak üzere vergileme yapılmaması seçeneği üzerinde duruluyor.

- Tam mükellef kurumlara ait olup, 2 yıldan daha uzun süreyle elde tutulan hisse senetlerine ek olarak, Türkiye'de kurulu menkul kıymet borsalarında işlem gören A.Ş hisselerinin bir yıldan daha uzun süreyle elde tutalanlarının satışından doğan kazançlar da vergi dışı olacak.

- Ortaklık hakları ve hisseleri için de 2 yıllık elde tutulma süresi getirilecek.

- Elden çıkarma işlemlerinde net kazancın tespitine dair hükümler gözden geçirilecek. Bu çerçevede, menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında, iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde, nominal bedel, iktisap bedeli olarak kabul edilecek.

- Çalışma kazançları (ücretler ve girişim kazançları) artan oranlı vergilenecek. En az geçim indirimi dikkate alındığında, yeni bir bir tarife seçeneği de araştırılıyor.

Sermaye kazancı olarak vergilendirilecek gelirlerin kesinti yoluyla vergilenmesi halinde (temettü kazançları hariç) kesinti yoluyla yapılan tek oranlı vergileme ile yetinilecek. Sermaye kazançlarında beyanname verilmesi, ancak kesinti yolu ile vergilenmeyen alacak faizi, konut kira gelirleri ve temettü gelirlerinde söz konusu olacak. Bu kapsama dahil olacak sermaye gelirleri için yüzde 10 ve yüzde 15'lik tek oran üzerinde duruluyor.

"Tartışmaya açılacak"

. Vergi Konseyi Başkanı Mustafa Uysal: Ara rapor üzerinde çalışmalar devam ediyor. Dolayısıyla henüz tam olarak düzenleme tamamlanmadı. 15 Ağustos'a kadar düzenlemenin tamamlanmasını bekliyoruz. Daha sonra hazırlanacak metin konunun tarafları arasında tartışmaya açılacak.

"İstisnalar daraltılmalı"

. İMMMOB Başkanı Yahya Arıkan: İstisnaların daraltılması gerekiyor. Sistemi muafiyetlerle ne kadar çok genişletirseniz, sistem o kadar kontrolden çıkar. Taslakta, basit usülde vergilemenin terk edileceği, işletme hesabı rejimine geçileceği belirtiliyor. Türkiye bilanço üretmede dünyanın en sonlarında yer alan bir ülkedi. Bizce hem basit usulün hem de işletme esasının kaldırılması bilanço esasına geçilmesi gerekiyor. Bu yapılmadan ekonomiyi takip etmek mümkün değildir. İşletme esası kaldırılıp, bilançoya geçildiğinde muhasebecilere iş imkanı doğacak diye düşünülebilir. Ancak bu durumda yüksek cirosu olan yüksek, düşük cirosu olan düşük öder.

Dünyanın birçok gelişmiş ülkesinde serbest meslek faaliyetleri ile uğraşanlar bedeni amartisman karşılığı olmak üzere hasılatlarının bir bölümünü götürü gider olarak gösterebiliyor. Serbest meslek erbabının gider alanı kısıtlıdır. Bu nedenle taslakta yer alan yüzde 10'luk götürü gider yazılacak olması doğru bir düzenlemedir. Öte yandan, sporcuların kayıt altına alınması ve gerçek kazançları üzerinden vergilendirilmesinden yanayız. Ücretlilerde uygulanacak yıllık beyanname hakkı konusunda ise bizce herkes beyana tabi tutulmalıdır. Elde edilen kazançlardan giderler indirilebilmelidir. Asgari geçim indirimi düzenlemesini de destekliyoruz. Kiralar konusundaki düzenlemede kirada kaçakları azaltacaktır.